Tháng trước tôi có hẹn ăn trưa cùng một người bạn đã lâu không gặp. Vì đã từng đọc và viết về việc làm thế nào để trở thành một người nói chuyện ấn tượng và lôi cuốn, tôi nghe theo lời khuyên truyền thống về việc hãy lắng nghe nhiều hơn là nói và hãy hỏi người đối diện những câu hỏi liên quan đến bản thân họ. Điều này nhằm mục đích làm vui lòng người trò chuyện cùng bạn. Tôi nghĩ rằng đây là một chiến lược hiệu quả bởi vì bạn tôi đã nói về mình cả tiếng đồng hồ và chẳng buồn hỏi tôi lấy một lời.

Viết bởi phuongthao
21-09-2018

 

Khi chúng ta nói về những điều nên và không nên trong việc xây dựng một cuộc nói chuyện thú vị trước đây, chắc hẳn có ai đó đã thắc mắc rằng, “thế nếu như cả hai người cứ thi nhau mà đặt câu hỏi thì sao?” Ồ vâng, đó quả thật là một vấn đề đáng suy ngẫm, nhưng tôi vẫn chưa từng thấy việc này xảy ra. Thay vì thế, hầu hết mọi người đều có vẻ gặp khó khăn trong việc đưa ra câu hỏi và nhường sân khấu lại cho người khác.

 

28 ask for a boss.w710.h473.2x

 

Trong thời đại mà những công cụ xã hội phụ trợ cũ nhiều người dựa vào đã dần biến mất, con người ta trở nên khao khát sự chú ý. Họ mang khát vọng này vào trong những cuộc trò chuyện, và xem đó như là một trận đấu mà người thắng là người có khả năng thu hút sự chú ý về phía mình nhiều nhất có thể. Và chính điều này dần khiến cho kỹ năng giao tiếp trở thành một thứ nghệ thuật thất truyền.

Cuộc Trò Chuyện Ái Kỷ

Trong cuốn sách The Pursuit of Attention (tạm dịch: Mưu cầu sự chú ý), nhà xã hội học Charles Derber đã chia sẻ những kết quả nghiên cứu được thống kê về sự tương tác trực diện thực hiện dựa trên việc theo dõi 1.500 cuộc nói chuyện và ghi lại cách mọi người trao đổi và giành lấy sự chú ý như thế nào. Tiến sĩ Derber đã phát hiện ra rằng bất kể những ý định tốt đẹp, mà thường là hoàn toàn trong vô thức, hầu hết mọi người đều phải khổ sở với thứ mà ông gọi là “cuộc trò chuyện ái kỷ.”

Người ái kỷ (tự yêu bản thân - narcissism) khi nói chuyện luôn tìm cách hướng sự chú ý của người khác về phía họ. Phản ứng đầu tiên của bạn trước lời nhận xét này thường sẽ là, “Ồ, tôi không hề làm vậy, nhưng tôi biết có người như thế!” Nhưng bạn đừng kết luận vội. Những cuộc trò chuyện ái kỷ thường không thể hiện việc đòi hỏi sự chú ý một cách lộ liễu; hầu hết mọi người đều dành ít nhất một vài sự tôn trọng và tuân thủ những chuẩn mực và quy tắc xã hội. Thay vì thế, nó được thể hiện dưới những hình thức tinh vi hơn nhiều, và tất cả chúng ta đều vấp phải lỗi này lúc này hay lúc khác. Mọi người đều ít nhiều cảm thấy khó chịu khi mà chúng ta không thể chờ người khác ngừng câu chuyện của họ lại để ta có thể chen vào; chúng ta thường giả vờ như đang thật sự lắng nghe một cách chăm chú, nhưng thực ra ta chỉ đang tập trung vào những điều mà ta sẽ nói đến một khi có cơ hội.

 

104155121 makeit coworker mezz.1910x1000

 

Vì vậy ngày hôm nay chúng ta sẽ bàn tới các cách thức mà một cuộc trò chuyện ái kỷ có thể len lỏi vào trong sự tương tác của ta với người khác. Dù cho việc những cuộc trò chuyện có thể được phân tích kỹ lưỡng đến vậy nghe ra có vẻ hơi kỳ lạ một chút, nhưng nghiên cứu của Tiến sĩ Derber sẽ cho thấy những cái nhìn sâu sắc giúp bạn thấy được một cuộc trò chuyện được mở ra như thế nào và vì sao mà bạn lại dễ dàng rơi vào cái bẫy của cuộc trò chuyện ái kỷ đến vậy. Và tất cả những điều này đều đã ứng nghiệm đối với tôi.

Sự Thú Vị Không Có Gì Sánh Kịp Của Lối Nói Chuyện Kiểu Cũ

Trước khi chúng ta đi vào các hình thức của lối nói chuyện ái kỷ, hãy dành ra khoảng một phút để tìm hiểu về lý do trước tiên chúng ta lại cần phải quan tâm đến sự lành mạnh của các cuộc nói chuyện của mình.

Có thể bạn đều đã biết tại sao việc làm chủ nghệ thuật giao tiếp lại là một công cụ vô giá trong việc xây dựng sự lôi cuốn của bản thân cũng như kết nối với những người khác, cho dù là vì mục đích liên quan đến công việc hay chỉ vì niềm vui cá nhân. Nhưng đó cũng là một phần quan trọng trong việc thực hiện một nhu cầu sâu sắc của con người vì chúng ta là loài động vật xã hội.

 

Discussing Suicide How to talk to somebody about suicide header

 

Bạn đã từng hẹn hò tụ tập với bạn bè vào buổi tối, có thể là tại một nhà hàng mới, cùng làm vài chầu bia, và vui vẻ nói cười suốt tối hay chưa? Và khi bạn đi lấy xe ra về, tôi dám cá là bạn sẽ cảm thấy trong lòng mình bùng lên cảm giác tích cực và ấm áp với sự thoả mãn và niềm vui sâu sắc. Đó chính là những tác động mà một cuộc trò chuyện tuyệt vời có thể gây ra cho bạn. Tham gia vào các cuộc trò chuyện thực sự gia tăng hạnh phúc cho bạn và làm phong phú thêm cuộc sống của bạn.

Nhưng ngày nay niềm vui mà một cuộc trò chuyện hay ho mang lại ngày một hiếm hoi hơn. Trong thời đại của điện thoại di động, tin nhắn và thư điện tử, chúng ta ít có những sự tương tác trực diện với nhau, và do đó khi mà ta gặp gỡ trực triếp một ai đó, thì các kỹ năng xã hội của chúng ta có thể trở nên hao mòn đôi chút. Vì vậy chúng ta nên mài giũa lại đôi chút nghệ thuật giao tiếp, và tạo nên nhiều cuộc nói chuyện tuyệt vời hơn nữa trong cuộc sống của chúng ta.

Giao tiếp: Cạnh tranh hay Cộng tác?

“Chất lượng của bất kỳ sự tương tác nào đều phụ thuộc vào xu hướng của những người tham gia tìm kiếm và chia sẻ sự chú ý. Sự cạnh tranh gia tăng khi một người tìm kiếm sự chú ý chủ yếu ở bản thân họ; sự hợp tác xuất hiện khi những người tham gia sẵn sàng và có thể sống vì người khác.” – Tiến sĩ Charles Derber

Một cuộc trò chuyện hay là một điều thú vị; đó không còn là nỗ lực của một cá nhân duy nhất – mà đã trở thành sự nỗ lực của cả một nhóm. Mỗi một cá nhân cần phải hi sinh một chút vì lợi ích của cả nhóm như là một tổng thể và như là mục đích cuối cùng, mới mong nâng cao sự hài lòng mà mỗi cá nhân được nhận. Nó giống như là một bài hát có giai điệu ở tông độ cao, và mỗi cá nhân trong nhóm cần góp sức mình để giữ cho ca khúc không bị lạc điệu. Chỉ một người hát lệch tông thôi cũng đủ để phá hỏng cả ca khúc.

 

img

 

Đó là lý do vì sao những cuộc trò chuyện cần mang tính cộng tác thay vì cạnh tranh lại quan trọng đến thế. Nhưng nhiều người (và như tiến sĩ Derber nhận định, đặc biệt là người Mỹ, bởi vì nền văn hoá đề cao sáng kiến cá nhân, sự tự tin, và tự lực) đã khiến việc giao tiếp biến thành một cuộc cạnh tranh. Họ muốn xem xem liệu mình có thể vượt trội hơn những người khác trong nhóm hay không bằng cách hướng sự chú ý vào bản thân mình nhiều nhất có thể. Điều này được thực hiện thông qua những chiến thuật tinh vi của cuộc trò chuyện ái kỷ.

Cuộc Trò chuyện Ái kỷ Biểu Lộ Như Thế Nào?

Vậy hãy đi vào những chi tiết trọng tâm của vấn đề. Làm thế nào mà một cuộc trò chuyện ái kỷ lại có thể xuất hiện trong sự tương tác trực diện gần như là hoàn hảo?

 

o DATE RESTAURANT facebook

 

Trong suốt một cuộc trò chuyện, mỗi một người đều có thể chủ động. Sự chủ động này có thể là trao sự chú ý hoặc là nhận sự chú ý. Những người trò chuyện ái kỷ tập trung nhiều vào vế sau hơn bởi vì họ quan tâm tới việc thoả mãn nhu cầu của bản thân. Việc chủ động giành lấy sự chú ý có thể được thể hiện dưới hai dạng: chủ và bị động.

Cuộc trò chuyện ái kỷ chủ động

Sự hồi đáp mà một người đưa ra đối với lời mà người khác nói có hai dạng: phản ứng định hướng và phản ứng ủng hộ. Sự phản ứng ủng hộ duy trì sự chú ý vào người nói và chủ đề câu chuyện mà người đó đề cập tới. Trong khi phản ứng định hướng lại cố gắng sắp đặt để người khác thay đổi chủ đề câu chuyện và hướng sự chú ý tới họ. Ta hãy thử tham khảo các ví dụ dưới đây để hiểu rõ hơn về hai loại phản ứng này:

Phản ứng ủng hộ

James: Tôi đang muốn mua một chiếc xe hơi.

Rob: Ô vậy hả? Thế anh đang tìm hiểu mẫu xe nào rồi?

Phản ứng định hướng
James: Tôi đang muốn mua một chiếc xe hơi.

Rob: Ô, vậy hả? Tôi cũng muốn mua một chiếc xe mới đây.

James: Thật á?

Rob: Ừ, tôi vừa thử lái con Mustang hôm qua và thấy ổn lắm.

 

Plane Talking

 

Trong ví dụ đầu tiên, Rob tập trung sự chú ý vào James với phản ứng ủng hộ của mình. Trong ví dụ thứ hai, Rob cố gắng xoay chuyển câu chuyện về phía mình với sự phản ứng định hướng.

Phản ứng định hướng thường rất tinh vi. Mọi người đặt nó trong sự chuyển tiếp tế nhị để nguỵ trang cho sự phản ứng của mình với những thứ đại loại như, “Nghe hay đấy”, “Thật á?” “Tôi cũng thấy thế” ngay trước khi họ đưa ra một nhận định về chính bản thân mình. “Ồ vậy ư?” Và rồi họ sẽ buộc chặt sự phản ứng của mình vào câu chuyện của họ, “Tôi cũng đang muốn mua một chiếc xe mới đây.”

Giờ thì điều quan trọng cần phải chỉ ra là một phản ứng định hướng sẽ chỉ mở ra cơ hội cho một người để thu hút sự chú ý, nhưng điều đó không nhất thiết phải mang ý nghĩa rằng họ sẽ như vậy. Đây là vấn đề về mục đích. Bạn có thể chỉ đơn giản muốn nhấn mạnh những gì mà người khác từng nói và chia sẻ một số kinh nghiệm của bạn tước khi hướng câu chuyện quay về người kia. Đó là sự lành mạnh và tự nhiên của việc trao và nhận trong giao tiếp. Chúng ta hãy quay trở lại với câu chuyện của Rob và James.

James: Tôi đang định mua một chiếc xe mới

Rob: Ô, vậy hả? Tôi cũng đang nghĩ tới chuyện đó đây.

James: Thật không vậy? Hay là chúng ta cùng đi chọn xe xem sao.

Rob: Được thôi. Thế anh thích loại xe gì?

James: Vấn đề là – tôi đang không biết phải bắt đầu từ đâu.

Rob: Ừ, thế với anh điều quan trọng nhất là gì – tiết kiệm xăng, không gian, hay động cơ?

 

entertainment 2014 04 02 bridesmaids main

 

Và thế là ở đây dù Rob cũng có đề cập đến bản thân mình, nhưng anh ấy lại hướng cuộc hội thoại trở về phía James. Trong khi những người nói chuyện ái kỷ chỉ biết nói về chính mình cho tới khi cuộc hội thoại chuyển hướng về phía họ. Như là ví dụ dưới đây:

James: Tôi đang định mua một chiếc xe mới.

Rob: Ô, vậy hả? Tôi cũng đang nghĩ tới chuyện đó đây.

James: Thật không vậy? Hay là chúng ta cùng đi chọn xe xem sao.

Rob: Được thôi. Tôi vừa lái thử con Mustang ngày hôm qua và thấy rất được.

James: Nghe hay vậy. Chắc là tôi không cần tới xe thể thao đâu.

Rob: Ừ, tôi muốn một chiếc xe phải có ít nhất 300 mã lực và chắc chắn là ghế ngồi phải được bọc da. Tôi đã kể cho anh nghe về hồi thằng bạn tôi cho tôi lái thử cái con Maserati của nó chưa ấy nhỉ?

James: Anh có người bạn nào hay vậy?

Hầu hết những người nói chuyện ái kỷ - phải thật thận trọng để tránh trở nên vô duyên - sẽ phối hợp cả phản ứng định hướng lẫn ủng hộ của họ cùng nhau, chỉ sử dụng thêm một vài phản hồi định hướng nữa, cho tới khi chủ đề câu chuyện cuối cùng cũng tập trung vào họ. Những người nói chuyện ái kỷ thành công khi họ tạo ra sự phản ứng ủng hộ từ phía người cùng tương tác của mình. “Anh có người bạn nào hay vậy?”

Tóm lại, việc chia sẻ về bản thân không có gì là sai trái cả, cho tới khi mà bạn hướng câu chuyện trở lại với người đã mở đầu nó. Quy tắc hay nhất có thể áp dụng ở đây là đừng vội xen vào câu chuyện quá sớm với những tình tiết về bản thân mình; khi mà bạn càng tham gia sớm vào câu chuyện, thì bạn sẽ càng có vẻ như đang cố gắng thu hút sự chú ý về phía mình. Thay vì thế, hãy để cho người khác kể hết câu chuyện hay giãi bày vấn đề của họ trước tiên, và rồi bạn hãy chia sẻ kinh nghiệm của bản thân cho họ.

Cuộc trò chuyện ái kỷ bị động

Trò chuyện ái kỷ có thể tồn tại dưới một dạng thức tinh vi hơn thế nữa. Thay vì chen vào câu chuyện và cố gắng gợi chủ đề câu chuyện về bản thân mình, những người nói chuyện ái kỷ có thể đơn giản trì hoãn phản ứng ủng hộ của mình cho tới khi câu chuyện của người khác kết thúc và rồi họ có thể làm chủ sân khấu.

Để hiểu rõ điều này vận hành ra sau, chúng ta hãy xem qua ba dạng thức tồn tại của phản ứng ủng hộ – mỗi một hình thức đều cho thấy một mức độ tăng cao của sự tham dự và hứng thú với chủ đề và người nói:

• Sự công nhận cơ bản: Những sự thừa nhận tối thiểu cho thấy bạn đang lắng nghe là, “Vâng”, “Ừ”, “Ừm”…

• Sự khẳng định ủng hộ: Sự thừa nhận mà cho thấy việc lắng nghe tích cực. “Hay đấy”, “Bạn nên thử xem sao”, “Như thế là không đúng đâu”

• Câu hỏi ủng hộ: Những câu hỏi cho thấy bạn không chỉ lắng nghe, mà còn muốn được nghe thêm nữa. “Tại sao bạn lại cảm thấy như vậy?” “Anh ta trả lời thế nào khi bạn nói như vây?” “Thế bây giờ bạn định làm gì?”

 

TherapyFriends

 

Một người trò chuyện ái kỷ sẽ chấm dứt câu chuyện của người khác theo cách của mình bằng việc trì hoãn những lời phản hồi ủng hộ như thế này, đặc biệt là khi không đưa ra một câu hỏi nào hết cả. Phép xã giao đòi hỏi rằng chúng ta không nên dông dài và chia sẻ mọi chi tiết của câu chuyện ngay khi mới bắt đầu. Chúng ta chỉ nên nói một chút thôi, và rồi đợi những câu hỏi kế tiếp, vì thế mà ta mới có thể biết được rằng người nói chuyện cùng ta thấy hứng thú trước những điều ta nói. Nếu thiếu đi những câu hỏi này, người nói sẽ bắt đầu nghi ngờ về tính hấp dẫn của những điều mà họ đề cập tới. Vì vậy mà họ sẽ ngừng nói và tập trung sự chú ý tới người khác. Và đó là chiến thắng giành cho người nói chuyện ái kỷ.

Những người nói chuyện ái kỷ cũng sẽ cho thấy việc họ không quan tâm tới người nói bằng cách trì hoãn sự công nhận cơ bản của mình – với tất cả những lời quan trọng như “Vâng” và “Ừm”. Những người giao tiếp hiệu quả đặt sự công nhận cơ bản của mình vào đúng chỗ, tại những quãng ngắt rất tự nhiên trong cuộc đối hoại. Người ái kỷ thì lại cố gắng tuân theo những sự kỳ vọng xã hội bằng cách đưa ra cho người nói một vài sự công nhận thoáng qua, nhưng thực ra họ không thực sự lắng nghe, và quên sạch những gì họ nghe được chỉ sau một vài giây. Người nói có thể dễ dàng nhận ra những điểm lệch lạc này và sẽ ngừng nói chuyện và chuyển hướng sự chú ý của họ về phía người ái kỷ.

Cuối cùng, thêm một dạng thức khác của cuộc trò chuyện ái kỷ cần phải tránh là chiến thuật “Ôi, nói về tôi như thế là đủ rồi, tôi muốn nghe thêm về chuyện của bạn!” Mọi người sẽ thường nói câu này vào phút cuối, để thể hiện phép lịch sự và tỏ ra quan tâm đến người kia, trong khi thực tế họ không dành cho người đó sự chú ý quá một vài phút.

 

35414495

 

Trở thành bậc thầy về nghệ thuật giao tiếp

Việc tránh cạm bẫy của việc giao tiếp ái kỷ sẽ giúp bạn trở thành một người sành sỏi và lôi cuốn. Một khi có ai đó đưa ra một chủ đề trò chuyện, việc của bạn là rút ra câu chuyện từ đó bằng cách trao cho họ sự khuyến khích dưới dạng những lời công nhận cơ bản và khẳng định ủng hộ, và theo sát câu chuyện bằng cách hỏi các câu hỏi ủng hộ. Một khi câu chuyện của họ đã kết thúc, bạn có thể đưa ra câu chuyện của chính mình. Nhưng như những gì chúng ta đã đề cập đến trước đó, cần phải có hai người mới có thể nhảy điệu tango. Đây là lúc để người đối diện đặt câu hỏi cho bạn. Nếu không, bạn sẽ buồn bã nhận ra, như là tôi cũng đã nhận ra trong lúc dùng bữa trưa với người bạn của mình, rằng bạn đang lắng nghe một cuộc độc thoại bất tận. Thôi thì, hãy cứ mỉm cười và tận hưởng những miếng khoai tây chiên vậy.

 

You may also like

Latest