(Bstyle)-Trong như pha lê, mát lạnh như da thịt các tiên nữ Apsara hạ thế, len lỏi một cách nghịch ngợm giữa rừng cây ngạo nghễ, dòng sông Kbal Spean hay còn gọi là sông nghìn Linga, chảy từ thượng nguồn núi Kulen len qua 1000 linga rồi đổ xuống sông Siêm Riệp trước khi ra Biển Hồ, là biểu tượng cho mong ước của đế chế Khmer cổ xưa về một sự phồn thịnh vĩnh cửu nghìn năm. Ngày nay, dòng sông Kbal Spean vẫn là nơi chốn linh thiêng trong lòng người dân đất nước chùa tháp Campuchia. 

Viết bởi Quách Diễm
28-07-2015

Vẻ đẹp lẩn khuất giữa rừng già

Những ai đã từng đến Kbal Spean đều không khỏi ấn tượng bởi khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, không gian thoáng đãng nhưng đầy bí ẩn và thiêng liêng. Những tiếng chim hót, những âm thanh của tự nhiên hòa cùng âm hưởng tôn giáo đem lại cho khách tham quan những trải nghiệm khó quên. Tuy nhiên, đoạn đường đến Kbal Spean thì thật không dễ. Nằm khuất sâu trong khu rừng rậm nhiệt đới, cách biệt với thế giới bên ngoài, Kbal Spean cách Siêm Riệp khoảng 50 km về phía bắc và cách khu đền Banteay Srei khoảng 12 km. Từ Siêm Riệp đến Kbal Spean mất khoảng một giờ di chuyển bằng ô tô; sau đó du khách phải đi bộ tiếp 1.5 km đường mòn (khoảng 45 phút đến 1 giờ) băng qua các khu rừng rậm và các bậc thang bằng gỗ mới có thể đến được Kbal Spean. Song, khi được tận mắt chiêm ngưỡng kỳ quan nơi đây, ta mới thấy công sức và thời gian bỏ ra không hề uổng phí chút nào.

Sông nghìn Linga

Kbal Spean theo tiếng Khmer nghĩa là “đầu cầu” – ám chỉ những vòm đá ở phía đầu nguồn nơi con sông chảy qua. Còn tên gọi “dòng sông nghìn Linga” là do người châu Âu và du khách gọi do có vô số linga – biểu tượng cho dương tính trong văn hóa phồn thực – được tạc dưới lòng sông này.

Phía sau hàng nghìn mẫu tượng Linga nổi tiếng ở Kbal Spean là câu chuyện lịch sử lâu đời về quá trình xây dựng và hình thành nên con sông này. Cách đây khoảng một nghìn năm, trước cả khi đền Angkor Wat được xây dựng, những đấng quân vương trị vì đất nước đã cho đắp đập, ngăn sông và thực hiện công trình độc nhất vô nhị, biến lòng sông bằng đá trên một chiều dài hơn 4.200m, rộng 20-30m thành một tác phẩm tuyệt tác điêu khắc đồ sộ dưới lòng sông. Các bức tượng, phù điêu hay hình nổi được chạm khắc từ thời vua Suryavarman I cho đến thời vua Udayadityavarman II, trong khoảng thế kỷ XI và XII. Các linga và yoni được chạm khắc chủ yếu dưới thời vua Suryavarman I và thực hiện bởi các ẩn sĩ sống quanh khu vực. Dựa vào các chữ viết được tạc trên các mẫu tượng điêu khắc khác người ta tin rằng hầu hết các tác phẩm điêu khắc (trừ Linga) được thực hiện dưới thời Udayadityavarman II. Đây là công trình mất nhiều thời gian nhất, phải mất hơn 100 năm, mới hoàn thành. Cho tới ngày nay vẫn chưa ai thể trả lời được câu hỏi làm như thế nào mà người xưa, với những công cụ thô sơ và khoa học chưa phát triển nhưng họ đã để có thể thực hiện công trình ngoạn mục này . Một số kiến giải cho rằng những biểu tượng phồn thực này được khắc vào lòng sông trong mùa khô khi nước sông cạn.

Không phải vô tình mà những vị vua trị vì đã cho trạm khắc những mẫu tượng linga và yoni ở dòng sông này. Người Campuchia tin rằng mọi vật đều có âm có dương. Linga tượng trưng cho nguyên lí dương và yoni tượng trưng cho nguyên lí âm. Sự giao hoà âm – dương là nguồn gốc của sự sinh sôi nảy nở của vạn vật trong vũ trụ và cũng là một nét đặc trưng trong tập tục thờ cúng của các cư dân nông nghiệp. Điêu khắc biểu tượng linga và yoni cũng là một biểu hiện cho tín ngưỡng phồn thực của người dân nơi đây. Phồn nghĩa là nhiều, thực là biểu hiện cho sự sinh sôi, nảy nở của vạn vật. Quan niệm về tín ngưỡng phồn thực vốn có mối gắn kết chặt chẽ với tín ngưỡng nông nghiệp, với ước vọng cầu được mưa thuận gió hòa, cơm no áo ấm từ ngàn đời của cư dân. Sông Nghìn Linga ra đời trên sự tín ngưỡng như thế, thể hiện sự hùng mạnh của dương vật nằm ở khu vực cao nhất hỗ trợ và ban lại sức nạnh cho con cái, cho dòng tộc.

Tinh túy của kiến trúc

Với cách bài trí dựa trên mô típ của những đường nét của trận đồ bác quái, “Dòng sông nghìn linga” đem đến cho du khách cảm giác chóng ngợp trước vẻ đẹp cầu kì và hoành tráng của nó. Sông Ngàn Linga được xây dựng trên những khối đá tự nhiên có sẵn tại đây và được bàn tay khéo léo của những người thợ điêu khắc đá gọt dũa mà trở thành những hình hài linga hay yoni tạo nên những tuyệt tác đẹp mắt để lại cho đời sau. Không chỉ có linga và yoni, người ta còn tìm thấy ở đây các tượng thần Hindu trên các mỏm đá dọc bờ sông như tượng thần Vishnu và Ananta-Shesha; tượng vua của Nagas và Lakshmi cùng một số điêu khắc khác như thần Brahma, Shiva và vợ của ông là Uma đang cưỡi con bò Nandi.

Nét đặc sắc ở Sông Ngàn Linga phải kể đến cách xắp xếp chính xác đến từng centimet các kích cỡ, độ hở giữa các mẫu tượng. Nhưng như thế thì chưa thể chứng minh của sự tài năng của con người thời xa xưa, những nhà khảo cổ đã tìm thấy rất nhiều linga được xếp khéo léo vào yoni. Khi đo lường kích thước, và cân nặng thì các nhà khảo cổ nhận thấy rằng các bức tượng đều giống nhau như đúc, cả cân nặng cũng không hề chênh lệch. Điều này cho thấy trình độ điêu khắc của người xưa là vô cùng điêu luyện và tinh xảo.

Du lịch

Thời điểm lý tưởng nhất để đến Kbal Spean là vào tháng 5 đến tháng 12, khi đó các bức hoạ ở hai bên bờ sông và dưới lòng sông sẽ lộ ra rõ nét nhất, không bị che lấp hay chìm sâu dưới làn nước. Điều đặc biệt, trải qua thời gian hàng nghìn năm, dòng sông vẫn giữ được trong mình những mẫu tượng linga, tượng thần dưới lòng sông. Mùa mưa, nước chỉ qua đầu gối, mùa hè nước chỉ tới mắt cá chân. Qua làn nước, các hình tượng vô tri bỗng trở nên linh hoạt. Đoạn sông này còn mang đến cho du khách nhiều điều thú vị hơn, bởi có khá nhiều thác đẹp, men theo những con đường mòn trong rừng, du khách tìm cho mình những thác nhỏ dựng đứng để tắm. Người Campuchia cho rằng, nếu cho trẻ em tắm suối này, trẻ em sẽ rất mau lớn, khỏe mạnh và thông minh. Vì thế nên vào những mùa lễ hội, hàng ngàn trẻ em Khmer được bố mẹ cho tắm dưới dòng suối này cầu mong con cháu họ sẽ khỏe mạnh như ý. Từ người già đến em bé ai cũng đưa lưng cho dòng sông ve vuốt để rũ bỏ hết mệt nhọc và quan trọng hơn là đón nhận những may mắn. Trái với sự im lặng thần bí khi cầu nguyện, họ tắm thác trong ồn ào, tận hưởng hạnh phúc sau mấy giờ hành hương vất vả.

Có thể nói, Kbal Spean không chỉ là một khu vực khảo cổ giá trị mà còn là một di sản thiên nhiên kỳ vĩ. Tại đây du khách có thể tận hưởng không khí trong lành và hòa mình vào thiên nhiên tươi đẹp.


Lan Hà Phương

Theo ấn phẩm Phong Cách Doanh Nhân

You may also like

Latest